Ocena ryzyka zawodowego nie jest dokumentem przygotowywanym raz na zawsze. Powinna opisywać rzeczywiste czynności, wyposażenie, zagrożenia i zabezpieczenia występujące na stanowisku. Jeżeli te informacje przestają być aktualne, pracodawca powinien ponownie przeanalizować ryzyko i udokumentować wynik.
Przepisy nie wprowadzają jednego terminu, np. obowiązkowej aktualizacji co rok. Znaczenie ma zmiana warunków pracy oraz aktualność informacji wykorzystanych przy ocenie.
Kiedy aktualizacja jest potrzebna?
Ocenę ryzyka należy ponownie przeanalizować przede wszystkim wtedy, gdy zmiana może wpływać na rodzaj zagrożeń, poziom narażenia albo skuteczność zabezpieczeń. Najczęstsze sytuacje to:
- utworzenie nowego stanowiska lub dodanie nowych obowiązków,
- zakup albo istotna modyfikacja maszyny, narzędzia lub wyposażenia,
- zmiana technologii, materiałów, substancji chemicznych lub organizacji pracy,
- przeniesienie stanowiska, zmiana układu hali, magazynu albo dróg transportowych,
- nowe wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych,
- zmiana przepisów, wartości dopuszczalnych albo wymagań odnoszących się do stanowiska,
- wypadek, zdarzenie potencjalnie wypadkowe lub ujawnienie wcześniej pominiętego zagrożenia,
- zmiana środków ochrony zbiorowej lub indywidualnej,
- stwierdzenie, że poprzednia ocena zawiera błędy lub nie obejmuje wszystkich prac.
Czy zmianę stanowiska zawsze trzeba opisać od nowa?
Nie każda drobna zmiana wymaga tworzenia całego dokumentu od początku. Trzeba jednak ocenić jej wpływ na ryzyko. Jeżeli zmienia się źródło zagrożenia, czas narażenia, prawdopodobieństwo zdarzenia albo możliwe skutki, dokument powinien zostać odpowiednio zaktualizowany.
Warto zachować informację, co przeanalizowano, kto wykonał ocenę i dlaczego dotychczasowe środki uznano za wystarczające albo jakie działania dodatkowe zaplanowano.
Co powinna zawierać dokumentacja?
Zgodnie z § 39a ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP dokument powinien zawierać opis stanowiska, wykorzystywanych maszyn, narzędzi i materiałów, wykonywanych zadań, czynników środowiska pracy, stosowanych zabezpieczeń oraz osób pracujących na stanowisku. Należy także wskazać wyniki oceny, środki profilaktyczne, datę oraz osoby dokonujące oceny.
Jak przeprowadzić aktualizację krok po kroku?
- Porównaj dokument ze stanem faktycznym. Sprawdź czynności, wyposażenie i organizację pracy na stanowisku.
- Porozmawiaj z pracownikami. Osoby wykonujące pracę często wskazują sytuacje, których nie widać podczas krótkich oględzin.
- Zidentyfikuj nowe lub zmienione zagrożenia. Uwzględnij także prace doraźne, czyszczenie, konserwację i usuwanie awarii.
- Oceń skuteczność zabezpieczeń. Samo wpisanie środków ochronnych do dokumentu nie oznacza, że działają one w praktyce.
- Ustal działania i terminy. Najpierw ograniczaj zagrożenia u źródła, następnie organizacyjnie, a środki ochrony indywidualnej traktuj jako kolejny poziom ochrony.
- Zatwierdź aktualną wersję. Oznacz datę i osoby uczestniczące w ocenie.
- Zapoznaj pracowników. Dla celów dowodowych pracownik powinien potwierdzić zapoznanie się z ryzykiem i zasadami ochrony.
Najczęstszy błąd: ocena tylko według nazwy stanowiska
Dwie osoby o tej samej nazwie stanowiska mogą wykonywać inne czynności i pracować w innych warunkach. Ocena powinna wynikać z faktycznej pracy, a nie wyłącznie z nazwy wpisanej w umowie. Dotyczy to szczególnie stanowisk łączonych, pracowników mobilnych oraz osób wykonujących okresowo zadania techniczne.
Podstawa prawna i materiały
Potrzebujesz aktualnej oceny ryzyka?
Możemy przeanalizować stanowisko, wskazać brakujące informacje i przygotować dokument odpowiadający rzeczywistym warunkom pracy.