Instruktaż stanowiskowy przygotowuje pracownika do bezpiecznego wykonywania konkretnej pracy. Powinien odnosić się do rzeczywistych zagrożeń, wyposażenia, czynności i zasad postępowania na danym stanowisku. Samo omówienie ogólnych zasad BHP nie zastępuje części praktycznej.
Kto może przeprowadzić instruktaż stanowiskowy?
Zgodnie z rozporządzeniem instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami albo sam pracodawca, jeżeli posiadają:
- odpowiednie kwalifikacje,
- doświadczenie zawodowe,
- przeszkolenie w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.
W praktyce może to być np. kierownik, mistrz, brygadzista lub inna osoba faktycznie organizująca i nadzorująca pracę. Sam fakt długiego stażu albo dobrej znajomości maszyny nie wystarcza, jeżeli dana osoba nie spełnia pozostałych wymagań.
Kto musi odbyć instruktaż?
Przed dopuszczeniem do pracy instruktaż stanowiskowy przechodzi pracownik zatrudniany na stanowisku robotniczym oraz innym stanowisku, na którym występuje narażenie na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne. Dotyczy to również pracownika przenoszonego na takie stanowisko, ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu i studenta na praktyce.
Jeżeli pracownik wykonuje pracę na kilku stanowiskach, powinien odbyć instruktaż na każdym z nich.
Kiedy instruktaż trzeba powtórzyć?
Ponowny instruktaż jest potrzebny po wprowadzeniu zmian warunków techniczno-organizacyjnych, które wpływają na sposób bezpiecznego wykonywania pracy. Przykładem jest:
- zmiana procesu technologicznego lub organizacji stanowiska,
- wprowadzenie nowej albo zmodyfikowanej maszyny lub narzędzia,
- rozpoczęcie stosowania nowej substancji niebezpiecznej,
- zmiana zabezpieczeń, procedury albo sposobu wykonywania czynności.
Tematyka i czas ponownego instruktażu powinny odpowiadać zakresowi zmiany. Nie trzeba automatycznie powtarzać części, które nie mają związku z nowymi warunkami.
Jak powinien przebiegać instruktaż?
- Rozmowa wstępna. Instruktor wyjaśnia zadania, organizację stanowiska i najważniejsze zagrożenia.
- Pokaz pracy. Prowadzący demonstruje prawidłowe wykonanie czynności z uwzględnieniem metod bezpiecznej pracy.
- Próba pracownika. Pracownik wykonuje czynności pod kontrolą instruktora.
- Samodzielna praca próbna. Instruktor obserwuje sposób działania i koryguje nieprawidłowości.
- Sprawdzenie wiedzy i umiejętności. Pozytywny wynik jest podstawą dopuszczenia do pracy na stanowisku.
Jak udokumentować szkolenie?
Odbycie instruktażu ogólnego i stanowiskowego pracownik potwierdza na karcie szkolenia wstępnego. Karta jest przechowywana w części B akt osobowych. Dokument powinien odpowiadać stanowi faktycznemu: zawierać prawidłowe daty, stanowisko i podpisy osób uczestniczących w szkoleniu.
Czego unikać?
- podpisywania karty przed przeprowadzeniem szkolenia,
- stosowania identycznego programu dla stanowisk o różnych zagrożeniach,
- ograniczania instruktażu do przekazania dokumentów do przeczytania,
- dopuszczenia pracownika do pracy przed sprawdzianem,
- pomijania ponownego instruktażu po istotnej zmianie procesu lub wyposażenia.
Podstawa prawna
Szczegółowe zasady wynikają z rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP. Praktyczne wyjaśnienia publikuje również Państwowa Inspekcja Pracy.
Potrzebujesz programu i dokumentacji szkolenia wstępnego?
Pomożemy uporządkować programy, karty szkolenia i przygotowanie osób prowadzących instruktaż.